Baltyjskaja Ukraina

Лукашенко погодився на приєднання до ЄПС

Sun, 23 Nov 2008 17:50:49 +0100

Київ. 21 листопада. УНІАН. Президент Білорусі Олександр ЛУКАШЕНКО дав Єврокомісії згоду на включення Білорусі в Європейську політику сусідства.
Як повідомили УНІАН e прес-службі Президента Білорусі, сьогодні О.ЛУКАШЕНКО підписав відповідний Указ (№633 від 21 листопада 2008 року).
«Вибудовувавши конструктивний і всесторонній діалог з Європейським Союзом, Республіка Білорусь робить конкретні кроки, що формують основу білорусько-європейських відносин», - заявили в прес-службі О.ЛУКАШЕНКА, коментуючи указ глави Білоруської держави.
Зокрема, відповідно до указу О.ЛУКАШЕНКО дав згоду на підписання Рамкової угоди між урядом Білорусі і Єврокомісією, яка визначає статус і умови реалізації технічного сприяння Євросоюзу в рамках Європейського інструменту добросусідства і партнерства.
На думку білоруської сторони, участь Білорусі в Європейській політиці сусідства ефективно реалізовуватиме спільні проекти в сферах, що становлять взаємний інтерес, зокрема, щодо таких пріоритетних для обох сторін напрямах, як енергетика, транспорт, вдосконалення митної інфраструктури, боротьба з незаконною міграцією і міжнародною злочинністю, захист навколишнього середовища.
Як повідомляв УНІАН, у Мінську з 3 по 5 листопада 2008 р. з робочим візитом перебувала делегація Європейської комісії на чолі із заступником генерального директора генерального директорату з питань зовнішніх зв`язків Європейської комісії Х`ю МІНГАРЕЛЛІ. Під час переговорів сторони обговорювали перспективи подальшої взаємодії Білорусі і Європейської комісії з урахуванням рішення міністрів закордонних справ держав-членів ЄС про відміну візових санкцій для білоруських чиновників, включаючи Президента Білорусі О.ЛУКАШЕНКА.
http://eunews.unian.net/ukr/detail/189305

ПРАПАНОВА НАЛАДЖВАННЯ СУПРАЦОЎНІЦТВА МАРСКОГА ПАРТУ ЭЛЬБЛЯНГ З РЕСПУБЛІКАЙ БЕЛАРУСЬ

Sun, 02 Nov 2008 19:33:31 +0100

Бяручы да ўвагі перспектыўнае развіццё Парту Эльблянг, а ў прыватнасці – запланаванае будаўніцтва суднаходнага каналу праз Балтыйскую касу ў 2010-2013 г., прапануем Вашай ўвазе паслугі порта па перавалцы беларускіх тавараў у колькасці 3-5 млн тон штогод, пачынаючы з 2013 году.
Порт валодае рэзервам тэрыторыі плошчаю каля 60 гектараў, дзе з удзелам беларускага капіталу ёсць магчымасць пабудовы асобнага партова-складскога комплексу выключна для патрэбаў Беларусі. Там было б магчыма наладзіць поўнае абслугоўванне грузаў, у прыватнасці: стафіраванне кантэйнераў, пакаванне, кантроль якасці і г. д., з адначасовым утварэннем лагістычнага цэнтра і свабоднай мытнай зоны для абслугоўвання беларускага гандлю з Эўропай. Аператарам гэтага комплексу можа быць спецыяльна створаная польска-беларуская кампанія. Від азначанага таварыства застаецца прадметам далейшых перамоваў. Аператар будзе мець магчымасць чартэру суднаў выключна для ўласнага выкарыстання, а таксама стварэння ў Эльблянгу базавага порта беларускага гандлёвага флоту. Гэты беларускі порт і аператар флоту могуць зарабляць на абслузе замежнага гандлю Республікі Беларусь з краінамі Поўначнай ды Заходняй Эўропы і на экспарце транспартных паслугаў падпрыемствам з іншых краінаў СНГ, у прыватнасці Расіі ды Украіны.
Праз Эльблянг можна перавозіць усе віды грузаў, у прыватнасці: кантэйнеры, грузы навалам (напрыклад калійныя ўгнаенні, будматэрыялы), лясная прадукцыя, прадукцыя нафтаперапацоўчай вытворчасці, трактары, грузавыя аўтамабілі, важкавагавыя ды звышгабарытныя грузы.
Ёсць таксама магчымасць стварэння нафтавай лагістычнай базы для імпарту вэнесуэльскай, арабскай ды іншай сыравіны з нафтапарту у Ротэрдаме разам з экспартам гатовай прадукцыі беларускіх НПЗ.
Тавары будуць транспартавацца суднамі максімальнай даўжынёй 120 м, шырынёй 24 м ды асадкай 4 м. Дэдвэйт: 3500-4000 DWT. Накірункі марскога транспарту з Эльблянга: Скандынавія, парты Вялікай Брытаніі, Бенілюксу, Францыі і Германіі, у тым ліку вузлавыя парты Паўночнага мора (Гамбург, Брэмэргафен, Ротэрдам, Амстэрдам, Антвэрпэн).
На тэрмінале будзе праводзіцца поўнае лагістычнае абслугоўванне тавараў, у тым ліку ў сферы сухапутнага транспарту па тэрыторыі Польшчы і Цэнтральнай Эўропы. Мы таксама прапануем Вашай увазе магчымасць прыдбаць альбо ўзяць у доўгатэрміновую арэнду зямельныя ўчасткі для стварэння сухапутнага лагістычнага цэнтра, спалучанага з тэрміналам чыгуначнай калеяй. Для гэтых патрэбаў мы можам прапанаваць некалькі ўчасткаў ў самым горадзе Эльблянг, а таксама больш танныя тэрыторыі ў суседніх меншых гарадах, размешчаных на чыгуначнай трасе з Беларусі да Эльблянга (Моранг, Пасленк), з якімі мы супрацоўнічаем.
Беларускія тавары будуць транспартавацца да парту Эльблянг чыгункай на падставе асобнай дамовы між польскім і беларускім перавозчыкамі. Мы зараз праводзім перамовы з уладальнікам чыгуначнай інфраструктуры (дзяржаўным таварыствам PKP Polskie Linie Kolejowe), а таксама з Маршалкоўскімі ведамствамі ў Ольштыне ды Беластоку адносна мадэрнізацыі чыгуначнай трасы Эльблянг – Моранг – Ольштын – Гіжыцка – Элк – Беласток – дзяржаўная мяжа. Перамовы датычацца таксама магчымай дабудовы шырокай каляіны на адрэзку Баброўнікі – Беласток, з адначасовым стварэннем у Беластоку перастаноўчага пунтку для цягнікоў, прыстасаваных да сістэмы SUW-2000, дзякуючы чаму магчымы плаўны пераход паміж сістэмамі 1435/1510 мм (інфармацыя пра гэтую сістему на мяжы Польшчы з Украінай гл. у дадатку). Каардынацыя чыгуначных інвестыцыяў па абодва бакі дяржаўнай мяжы будзе прадметам дадатковых перамоў.
У дадатку таксама далучаем прапанову развіцця супрацоўніцтва Эльблянга з Рэспублікай Беларусь ў іншых галінах, ў прыватнасці ў сферы аховы асяроддзя, прадстаўлення нашым горадам агульных інтарэсаў у арганізацыях рэгіянальнага балтыйскага супрацоўніцтва ды рэалізацыі супольных праектаў за кошт эўрапейскіх, скандынаўскіх і балтыйскіх фондаў. Мы спадзяемся, што гэтае супрацоўніцтва будзе ўзаемавыгадным дапаўненнем нашай прапановы і дапаможа ў развіцці сяброўскіх адносін паміж нашымі краінамі.
ДАДАТАК
МАГЧЫМЫЯ ТЭМЫ СУПРАЦОЎНІЦТВА ГОРАДУ ЭЛЬБЛЯНГ З БЕЛАРУСКІМІ ПАРТНЁРАМІ
Горад Эльблянг - уладальнік Марскога парту Эльблянг, з’яўляецца партовым горадам з буйнымі традыцыямі супрацоўніцтва з краінамі Балтыйскага рэгіёна. Мы таксама маем вопыт паспяховага ажыццяўлення эўрапейскіх і балтыйскіх праектаў у галіне аховы асяроддзя, ў прыватнасці якаснай гаспадаркі адходамі, ачысткі сцечных вод, экалагічнай адукацыі, энергазберажэння і аднаўляльных крыніцаў энергіі, што пацверджана шматлікімі адзнакамі за найлепшае асваенне эўрапейскіх грантаў. Таму разам з развіццём нашага супрацоўніцтва па партовых справах, мы можам таксама развіваць ўзаемакарысныя зносіны з беларускімі гарадамі ў іншых галінах, такіх як ахова асяроддзя, турызм, навука, камунальная гаспадарка.
Наш горад рэалізуе шмат экалагічных і навуковых праектаў, дзякуючы ўдзелу ў розных формах балтыйскага рэгіянальнага супрацоўніцтва – напрыклад Эўрарэгіёну “Балтыка” альбо Задзіночання балтыйскіх гарадоў. Важным фактарам з’яўляецца таксама тое, што Польшча ёсць сябрам некалькіх балтыйскіх арганізацыяў, такіх як Хельсінскі камітэт (HELCOM) і Рада дзяржаў Балтыйскага мора. Аднак мы ўважаем, што Беларусь таксама лічыцца краінай Балтыйскага рэгіёну і мае права ўдзельнічаць у прыняцці рашэнняў, якія датычацца Балтыйскага мора, пра што сведчаць гэаграфічныя фактары (прыналежнасць значнай часткі Беларусі да балтыйскага басейну), традыцыйныя сувязі з балтыйскімі і скандынаўскімі краінамі, а таксама эканамічныя інтарэсы на Балтыцы, якія будуць яшчэ буйнейшымі ў разе выкарыстання парту Эльблянг для перавалкі беларускіх тавараў.
Выходзячы з вышэйназванага, існуе магчымасць рэалізацыі супольных праектаў па балтыйскім супрацоўніцтве ў розных галінах (перш за ўсё аховы асяроддзя) з удзелам Эльблянга і беларускіх партнёраў (гарадоў, навуковых установаў, іншых арганізацый), за кошт балтыйскіх, эўрапейскіх і скандынаўскіх грантавых арганізацый. Мы ужо сёння можам распачаць супрацоўніцтва ў рамках Праграмы Балтыйскага регіёну, якую каардынуе сетка Балтыйскага унівэрсітэту, якая пашыраецца таксама на беларускія вышэйшыя навучальныя установы. Мы можам таксама прадстаўляць беларускія інтарэсы ў іншых балтыйскіх арганізацыях і запрапанаваць нашым скандынаўскім партнёрам супольныя дзеянні, накіраваныя на пераадольванне экалагічных праблемаў Беларусі. Існуе магчымасць пашырэння скандынаўскага фінансавання экалагічных праграмаў Балтыйскага рэгіёну такім спосабам, каб болей фінансавання патрапляла ў Рэспубліку Беларусь для рэалізацыі польска-скандынаўска-беларускіх праектаў, ў якіх могуць браць удзел арганізацыі з Эльблянга і Варміньска-Мазурскага ваяводства. Мы можам уключыць гэтыя пытаньні ў праграму супрацоўніцтва Эльблянга з нашым горадам-пабрацімам Навагрудкам, а таксама наладзіць супрацоўніцтва з іншымі гарадамі і арганізацыямі з Беларусі.
У сферы балтыйскага экалагічнага супрацоўніцтва нас аб’ядноўваюць шматлікія супольныя інтарэсы, ў прыватнасці: ачыстка заходнебеларускіх рэк (што паўплывае на паляпшэнне экалагічнага становішча мора), пераадоленне вынікаў Чарнабыльскай катастрофы і развіццё энергаашчаднай энергетыкі. Акрамя таго, на Балтыцы зараз реалізуюцца шматлікія праекты, якія таксама датычацца інтарэсаў Рэспублікі Беларусь – напрыклад запланаваная пабудова Паўночнага газаправода. Дыялог наконт магчымых шляхоў шырэйшага далучэння беларускіх экспертаў і прадстаўнікоў улады Республікі Беларусь да кансультацыяў адносна гэтай інвестыцыі ў арганізацыях, у якіх ўдзельнічаюць прадстаўнікі Эльблянга альбо нашага ваяводства, будзе прадметам асобных перамоваў.

Tłumaczenie oferty na język polski (fragment dotyczący portu):

Biorąc pod uwagę perspektywiczny rozwój Portu Elbląg, a w szczególności – zaplanowaną budowę kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną w latach 2010 – 2013, oferujemy usługi portu w zakresie przeładunku białoruskich towarów w ilości 3-5 mln ton rocznie, począwszy od 2013 roku.
Port dysponuje rezerwą terenu o powierzchni około 60 hektarów, gdzie z udziałem białoruskiego kapitału istnieje możliwość budowy osobnego kompleksu portowo-magazynowego wyłącznie dla potrzeb Białorusi. Byłoby tam możliwe zorganizowanie kompleksowej obsługi ładunków, a w szczególności – formowanie kontenerów, pakowanie, kontrola jakości itp., z równoczesnym utworzeniem centrum logistycznego i wolnej strefy ekonomicznej dla obsługi białoruskiego handlu z Europą. Operatorem tego kompleksu może być specjalnie stworzona polsko-białoruska spółka. Forma tego przedsiębiorstwa pozostaje przedmiotem dalszych rozmów. Operator będzie mieć możliwość czarteru statków wyłącznie dla własnej dyspozycji, jak również stworzenia w Elblągu portu macierzystego białoruskiej floty handlowej. Ten białoruski port i operator floty mogą zarabiać na obsłudze handlu zagranicznego Republiki Białoruś z krajami Europy Północnej i Zachodniej oraz na eksporcie usług transportowych przedsiębiorstwom z innych krajów WNP, w szczególności Rosji i Ukrainy.
Przez Elbląg można przewozić wszystkie rodzaje ładunków, w szczególności: kontenery, ładunki masowe (np. nawozy potasowe, materiały budowlane), produkcję leśną, produkty przemysłu rafineryjnego, traktory, samochody ciężarowe, autobusy, ładunki ciężkie i ponadgabarytowe.
Jest również możliwość utworzenia naftowej bazy logistycznej dla importu wenezuelskiej, arabskiej i innej ropy z nafto portu w Rotterdamie razem z eksportem gotowej produkcji białoruskich rafinerii.
Towary będą transportowane statkami o maksymalnej długości 120 m, szerokości 24 m i zanurzeniu 4 m, DWT: 3500-4000. Kierunki transportu morskiego z Elbląga: Skandynawia, porty Wielkiej Brytanii, Beneluksu, Francji i Niemiec, w tym porty bazowe Morza Północnego (Hamburg, Bremerhaven, Rotterdam, Amsterdam, Antwerpia).
Na terminalu będzie odbywać się pełna obsługa logistyczna towarów, w tym również w sferze transportu lądowego na terytorium Polski i Europy Środkowej. My również proponujemy Państwu rozpatrzyć możliwość zakupu lub długoterminowej dzierżawy gruntów dla stworzenia lądowego centrum logistycznego, połączonego z terminalem linią kolejową. Dla tych potrzeb my możemy wskazać kilka działek w samym mieście Elbląg, jak również tańsze grunty w sąsiednich mniejszych miastach, rozlokowanych na trasie kolejowej z Białorusi do Elbląga (Morąg, Pasłęk), z którymi współpracujemy.
Białoruskie towary będą transportowane do Portu Elbląg koleją na podstawie oddzielnego porozumienia pomiędzy polskim i białoruskim przewoźnikiem. My obecnie prowadzimy rozmowy właścicielem infrastruktury kolejowej (przedsiębiorstwem państwowym PKP Polskie Linie Kolejowe), jak również z Urzędami Marszałkowskimi w Olsztynie i Białymstoku, na temat modernizacji linii kolejowej Elbląg – Morąg – Olsztyn – Giżycko – Ełk – Białystok – granica państwa. Rozmowy dotyczą również możliwej dobudowy szerokotorowej linii na odcinku Bobrowniki – Białystok, a równoczesnym stworzeniem w Białymstoku stanowiska przestawczego dla pociągów, przystosowanych do systemu SUW-2000, co umożliwia płynne przejście pomiędzy systemami 1435/1510 mm. Koordynacja inwestycji kolejowych z obu stron granicy państwowej będzie przedmiotem dodatkowych rozmów.

Вялікасць формы і тыпаў матэрыяльнага і духоўнага краявіду Балтыйскага берага

Tue, 21 Oct 2008 15:40:01 +0200

Пясок, бурштын і марское паветра
Ёсць такія два анекдоты, якія ў залежнасці ад слухачоў расказваюць па-рознаму.Адзін анекдот расказвае, што калі Бог заканчваў стварэнне Зямлі, ён забыў пра кавалак зямлі,якая ляжыць на паўднёва-усходнім беразе Балтыйскага мора або (Поможэ Заходне і Всходне, Самбія і Межея Куроньска). Ён пачаў ствараць гэтыя землі апошнімі,
калі ўжо зрабіў усю Зямлю. Будаваў гэтыя тэрыторыі з астаткаў,якія ў яго асталіся: пясок, гліна,камні і іншыя матэрыялы. Такім чынам гэты абшар атрымаў Божую разнароднасць.

Ёсць другі анекдот, вельмі падобны да першага, але ён больш адносіцца да людзей. Ён расказвае, што калі Бог даваў людзям мову, то жыхары паўднёва-ўсходняга Балтыйскага берага былі на моры і лавілі рыбу. Калі яны вярнуліся, то ўсе мовы былі прызначаны. Бог зарыентаваўся, што рыбакам таксама трэба што-небудзь даць. Ён даў ім абрэзкі. Абрэзкі ад усіх моваў, якія ён аддаў. Такім чыным на Балтыйскам беразе, ад вусця Одры да Межеі Вісьлянай, Дэльты Прэголы і Нёман, паную найвялікшая рознароднасць моваў і яе тыпаў, якімі карыстаюцца Велеты, Паморцы, Кашубы, Яцвінгі, Прусы, Галінды, Куроны,Літоўцы, Латгалы, Латышы, Селоны, Земгалы і Жмудзіны. Частка з ніх сёння не існуе, яны зніклі разам з смерцю людзей якія іх выкарыстоўвалі.
Так альбо інакш, разнароднасць, вялікасць формы і тыпаў матэрыяльнага і духоўнага краявіду, з’яўляюцца найбольш заўважальнымі рысамі. Рыса, якая адрознівае, характэрная для Балтыйскага берагу.
Балтыйскае мора
гэта адно з наймалодшых мораў на зямным шары. Яно паявілася каля 12 тысяч гадоў назад з вады ледавіка. Першая яго назва гэта Yoldiowe Мора, ад назвы малюска Yoldia arctica.
Вада з ледавіка, паступова запаўняла балтыйскую катлавіну, а канчатковае фарміраванне берагавой лініі адбылося каля 3 тысяч

гадоў назад. А працэс далейшага фарміравання працягваецца па сённяшні дзень.
Балтыйскае мора займае паверхню каля 415 тысяч кв.км і мае сярэднюю глыбокасць 52,3 м. Дно мора складаецца з басейнаў падзеленых парогамі. Можна сабе ўявіць, што калі б узровень вады зменшыўся на 50 м, на дне Балтыйскага мора ўзніклі бы незалежныя ад сябе возеры.
Наша падарожжа пройдзе праз абшар Балтыйскага мора, шлякам Глэмбі Гданьскай. Па дарозе будзем шукаць найвялікшыя скарбы гэтай зямлі. Першы гэта ...
Пясок
Дліна берагавой лініі Балтыйкага мора каля 22 000 км. Сюды ўваходзяць розныя тыпы берагоў, а менавіта: пясчаны бераг, архіпелагі, фіёрды, кліфы, затокі і залівы. Нас цікавяць пясчаныя берагі і залівы, бо гэты тып краявідаў дамінуе ўздоўж берагавой лініі ад Гданьска да Клайпеды і Ліпавы.
Вісляна Межея гэта першы характарыстычны фрагмент узбярэжжа Балтыйскага мора, які мы сустракаем падчас нашага падарожжа – гэта вялізарны пясчаны вал які распаўсюджваецца ад Гданьска да Балтійска (Калінінградская вобласць), дліной каля 60 км.
Гэты вал наймалодшы фрагмент сушы які належыць Польшчы. Не да канца сфарміраваны, павялічваючыся разам з утварэннем дэльты Віслы.
Яшчэ некалькі стагоддзяў таму, на месце алнароднага, пясчанага вала было некалькі асобных астраўкоў. Пясчаная каса (Межея) аддзяляе ад мора воды Віслянага Заліва. Уся Межея (з польскага боку) разам з Вісляным Залівам стварае нязвыкла цікавы турыстычны абшар, для якога ў 1985 годзе быў утвораны Ландшафтна Парк Межея Вісляна (на паверхні каля 4400 га).
Гэта высокі (ад 3 да 10 км) пояс сушы, з дзюнамі паросшымі надморскім сасновым борам.
На тэрыторыі Польшчы было створана 2 запаведніка прыроды:
“Букі Межеі Віслянай” к/Пшэбрна – які ахоўвае букавыя дрэвы ва ўзросце каля 150 гадоў;
“Конты Рыбацке” - паверхня каля 100 га, для аховы найвялікшай у Польшчы калоніі чапляў і кармаранаў.
Тут трэба падкрэсліць ролю Віслянага Заліву і Межеі Віслянай як важнага месца на шляху падарожжа птушак з Афрыкі ў Скандынавію і назад. Гэта ідэальны абшар для назірання за птушкамі не толькі для прафесіяналаў. Агулам тут налічваецца 230 гатункаў птушак , з якіх 107 гнездавых.
Акрамя птушак тут сустракаюцца млекакормячыя, а асаблівую ўвагу заслугоўвае шэры цюлень, шматлікія кажаны і ўвага! Бірузовая разнавіднасць вераценніцы.
Цікавінкі Межеі Віслянай гэта не толькі прыродныя багацці. Гэта таксама архітэктанічныя рэліквіі (Крыніца Морска, пяскі, Стэгна)
або рыбацкія вёскі з драўлянымі дамамі. А ў Штутхове трэба наведаць музей мартыралогіі на тэрыторыя былога нямецкага канцэнтрацыйнага лагера.
Цікавыя пункты на карце польскай часткі Межеі Віслянай заканчваюцца на адлегласці 2 км ад апошняй турыстычнай вёскі Пяскі. Тут знаходзіцца адна з найлепш ахоўваных межаў у Еўропе – мяжа з Калінінградскай вобласцю.
Таму што ў канцы Межеі Віслянай - званай па расейску “Балтійская Коса” - знаходзіцца Балтійск, найважнейшы для расіян ваенны порт ў Балтыйскім моры, аб далейшым падарожжы мы можам не марыць.
Але пасля атрымання расейскай візы, падарожжа можна пачаць да пасёлка Янтарный у Самбіі,накіроўваючыся ўздоўж марскога ўзбярэжжа ў Межею Куроньску.
Межея Куроньска гэта вузкая паласа сушы, якая аддзяляе Куроньскі Заліў ад Балтыйскага мора. У найбольш шырокім месцы Межея дасягае 3800 м у шырыню, а ў найбольш вузкім 400 м. Высата пясчаных дзюн 100м і на іх часткова растуць сасновыя лясы. Сучасны краявід Межеі Куроньскай гэта вынік націску цывілізацыі на прасторы апошняга стагоддзя. Яшчэ на пераломе
першага і другога стагоддзя, на дзюнах Межеі Куроньскай раслі ліпавыя і змешаныя лясы. На пачатку 19 ст. тут зфарміраваўся вялізны вал пясчаных дзюн, якія з часам мянялі сваё месцазнаходжанне. Іх пясок паглынуў некалькі вёсак. Найважнейшыя дзюны гэта: Sklandytoju, Angiu Kalno i Urbo Kajno.
У 1991 г., на літоўскай частцы Межеі Куроньскай быў утвораны нацыянальны парк Kursiu Nerija, які займае абшар каля 26,5 тыс. га. Заснавалі ў нім два запаведніка – Grodstas i Naglis, чатыры краяведчых парка - Parnidys, Karvaiciai, Joudkrante i Leptugrais і два культурных парка ў Нідзе - Joudkrante i Preila.
Старыя рыбацкія паселішчы з драўляных брусоў, з дахамі пакрытымі трысцём, павернуты фасаднымі сценамі ў бок Заліва. Найцікаўшая вёска гэта вёска Ніда.
Астатняя частка Межеі Куроньскай, як і Куроньскага Заліва, належаць Расеі (Калінінградзкая вобласць). На мацерыковай частцы Межеі расіяне стварылі ‘Нацыональный резерват Курская Коса’.
Вандроўка праз пляж Межеі Віслянай, берагам Самбіі і ўздоўж рухомых дзюн Межеі Куроньскай гэта незабыўны кантакт з пясчаным пейзажам, унікальнай формай краявіду гэтай часткі Еўропы. Больш чым 200 км шырокіх, свабодных ад забудаванняў тэрыторый, гэта першы скарб на шляху нашага падарожжа.
бурштын
Другі скарб славуты і стары як наша цывілізацыя.
Хто з нас не ішоў уздоўж і ў шырыню балтыйскіх пляжаў, у пошуку жоўта-аранжавых крупінак змешаных з пяском? Балтыйскія пляжы - асабліва пасля буры і шторму - раяцца ад шукальнікаў бурштына.
Хто з нас не бачыў цудоўныя працы гданьскіх, крулевецкіх і ліпаўскіх майстроў у постаці падвесак, персцняў, скрынак, інкрустраваных бурштынам рам, фрагментаў алтароў? Хто не бачыў прыгажосць і веліч Бурштынавай Комнаты ў Царскім Сяле к/Ст.Пецярбурга?
Адкуль пайшла лягенда і прыгажосць бурштына?
Бурштын гэта смала з хваёвых дрэў, рэдка з ліставых (найстарэйшыя ў Канадзе, а наймалодшыя ў Паўночнай Амерыке, Афрыке, Аўстраліі і Новай Зеландіі). У свеце існуе каля 60 відаў бурштыну. А называюць яго па-рознаму:
Грэкі - электрон (свеціць, блішчыць);
Рымляне - lyncurium, што азначае мача рысі;
Егіпцяне - сокал;
Арабы - anbar па прычыне паху які ідзе з бурштыну;
Персы - karuba залаты рабаўнік;
Італьянцы - ambra giallo;
Шведы - raf, што азначае хватаць;
Літоўцы - янтар;
Феніц’янцы - jainitar (марская жывіца).
У Польшчы прынялася назва бурштын, з нямецкага bernstein, што азначае камень, які гарыць. Ужываюць таксама старажытную назву янтар.
Сярод скульптараў, юбіляраў і артыстаў усяго свету найбольш вядомы і цэнны гэта балтыйскі бурштын, інакш званы сукцыніт.
Балтыйскі бурштын стварае аднародныя брылы, якія важаць нават 10 кг. Гэта застылая жывіца дрэў невядомых гатункаў. У 19 ст. іх назвалі бурштынавай сасной. Гетыя сосны раслі каля 45 млн гадоў таму на абшары названым Фенноскандзія, таксама на марскім дне.
Унутры брылы бурштыну можна знайсці маленькія расліны і насямкомыя. Такія формы сёння называюць інклюзіямі.
Збіранне бурштына адбываецца па-рознаму.
Найвялікшае на свеце месца здабычы бурштыну гэта кар’ер «Пріморскій», каля пасёлка Янтарный, які налічвае некалькі гектараў паверхні, 60 м глыбіні і працуе ўжо 25 гадоў. Другой па велічыні гэта кар’ер «Пляжовы». Тут здабываюць каля 50 працэнтаў міравой здабычы бурштыну. Магчымасць наведвання кар’ераў бурштына ў Калінінградскай вобласці абмежавана, гэта магчыма толькі тады, калі маеш дазвол ад спецыяльных улад і група налічвае 10 асоб. Але варта наведаць гэты вялізны кар’ер, каб некалькі хвілін пазней вярнуцца на балтыйскі пляж у пошуку маленькіх зерняў таямнічага, жывога камня. Маленькага скарба з векавой славай.
Падчас вандроўкі праз балтыйскі пляж мы маем магчымасць сустрэцца з трэцім скарбам.
Гэта...
Марское паветра
Інстынкт падказвае мне, што гэта скарб з вялікай будучыняй. Бурштын калісьці будзе рэдкасцю, асабліва з такім узроўнем здабычы. Пясок і тэрыторыі якія ён займае, раней або пазней будуць забудаваны.. Застанецца паветра.
Знаходжанне ў прыморскім клімаце мае добры ўплыў на лячэнне дыхальных шляхоў, розных формаў астмы, ангіны, эмфізэма лёгкіх, хвароб сэрца і шмат іншых.
Вялікая колькасць ёду ў паветры, асабліва ў час шторму і непасрэдна пасля яго, стварае спецыфічныя біакліматычныя ўмовы, якія не толькі дапамагаюць у лячэнні хваробы тарковіцы, а таксама аднаўляюць стан тарковіцы ў здаровых людзей.
Марское паветра над Балтыйскім морам мае высокі ўзровень iанізацыі і нізкае хістанне тэмпературы. Высокая вільготнасць - аж 70 % - вельмі важная ў час лячэння дыхальных шляхоў.
Калі ты на марскім пляжы (вандруеш або ляжыш), ты паддаешся наяўнасці вялікай колькасці солі салянай кіслаты, якая абумоўлівае ў 10 разоў лепшую чысціню паветра.
Важнай інфармацыяй, асабліва для арганізатараў турызму, pэкрэацыі і надмарскога лячэння, ёсць факт, што прысутнаць ёда павялічваецца ў час шторма,
ад кастрычніка да марта - час пасля канікулярнага сезона. Гэта падаўжае турыстычны сезон. І пры канцы яшчэ адно разважанне. Выкарыстоўваючы кліматычныя запасы Гданьскага Заліва, у тым Штутова, Стэгна, Марской Крыніцы, пясэк (у Польшчы), пасёлка Янтарный, Зеленоградск, Полесскій Лес або Рыбачій (Калінінградская вобласць) і Ніды, Прэілі, Ёдкрантэ, Палангі (Літва) мы сустракаемся з унікальным аб’яднаннем натуральных прыродна-кліматычных умоў з адыходзячай або вымерлай прабалтыйскай культурай. Гэта адзінае такое месца ў Еўропе.
Кшыштоф Вольфрам
Krynica: http://www.informacjaeuropejska.pl/pliki/europa_06_bialoruski.pdf
Фонд Зялёныя Лёгкія Польшчы

Запрашаем на балтыйскую конфэрэнцыю

Sat, 20 Sep 2008 13:24:49 +0200

Асацыяцыя марскіх гарадоў і абшчын і абшчына г. Рэваль

Маюць гонар запрасіць Вас на міжнародную канферэнцыю:

«Супрацьдзеянне пагрозе бяспекі прыморскіх рэгіёнаў з боку Паўночнага газаправода ў кантэксце інтэграцыі Балтыйскага Рэгіёну з Украінай і Беларуссю».

З удзелам экспертаў з Польшчы, Швецыі, Украіны і Беларусі.

16-17 кастрычніка 2008

г. Рэваль (Заходнепаморскае ваяводства Польшчы)

Марскі і прыморскі турызм, а таксама рыбалоўная гаспадарка з’яўляюцца асновай жыццядзейнасці прыморскай мясцовасці. Аднак выкарыстанне рэсурсаў мора апынулася пад сур’ёзнай пагрозай з боку маштабных інвестыцыйных праектаў Расіі, якія выклікаюць вялікую занепакоенасць з боку жыхароў Балтыйскага узбярэжжа. Праўда, расійскі бок пераканоўвае, што будаўніцтва газаправода будзе праводзіцца з улікам экалагічных патрабаванняў, аднак унутраныя супярэчнасці ў самой Расійскай Федэрацыі прымушаюць сур’ёзна задумацца над верагоднасцю гэтых довадаў. З аднаго боку Расія ўкладвае мільярды долараў у развіццё балтыйскіх партоў і інфраструктуру транспартыроўкі газу і нафты, і адначасова пазіцыяніруе сябе як высокаразвітая еўрапейская дзяржава. І ў той жа час Крэмль даводзіць міжнароднай супольнасці, што Расія не мае сродкаў каб пабудаваць за ўласны кошт сістэму ачысткі сточных вод у Калінінградзе, мадэрнізаваць флот танкераў у накірунку павелічэння іх экалагічнай бяспекі, а таксама тое, што не можа сабе дазволіць прыняцць статус PSSA Балтыкі ў сваіх тэрытарыяльных водах. Расійская эканамічная экспансія на Балтыцы, сімвалам якой стаў Паўночны газаправод, - гэта тэндэнцыя, якая не мае прэцэдэнтаў на нашым моры. Яна ўпісваецца ў шырокі кантэкст рэвалюцыйных змен, якія сёння адбываюцца ў Балтыйскім рэгіёне. Беспрэцэдэнтнымі з’явамі з’яўляюцца таксама працэсы інтэграцыі Украіны і Беларусі з балтыйскай прасторай, а таксама дэкларацыі гэтых краін пра іх гатоўнасць актыўнага далучэння да міжнародных ініцыятываў, накіраваных на дасягненне чыстай Балтыкі. Новыя пагрозы і новыя геапалітычныя рэаліі на Балтыцы – гэта пытанні, якія мы хочам абмеркаваць на польскім узбярэжжы, і менавіта ў Рэвалі – горадзе, якога гэтыя справы непарэдна датычацца. Нашая рэвальская канферэнцыя будзе першай сустрэчай такога ўзроўню, на якой праблематыка Паўночнага газаправода будзе разглядацца ўжо ў новых рэаліях, якія надыйшлі пасля асецінскага канфлікту. Гэта таксама будзе першая канферэнцыя на тэму Паўночнага газаправода з удзелам прадстаўнікоў Украіны і Беларусі, запрошаных у якасці поўнапраўных удзельнікаў балтыйскай дыскусіі.

Контакт з арганізатарам:

80-828 Gdańsk
ul. Długi Targ 11/12
tel.(0-58) 301-49-21
fax: (0-58)301-42-15

e-mail: zmigm@zmigm.org.pl

кансультацыі украінскай і беларускай мовамі: +48664993542 (моб.)

Аб адкрыцці фотавыставы “Беларусь-Польшча: 15 гадоў бліжэй” у Гданьску

Mon, 15 Sep 2008 16:03:13 +0200

5 лютага ў бібліятэцы Гданьскага універсітэта адбылося ўрачыстае адкрыццё фотавыставы “Беларусь-Польшча: 15 гадоў бліжэй”, прысвечанай 15-годдзю дзейнасці Генконсульства Беларусі ў Гданьску. На выставе прадстаўлены матэрыялы з архіва Пасольства Беларусі ў Польшчы, Генконсульства Беларусі ў Гданьску, БелТА, а таксама работы беларускага фотамастака Сяргея Плыткевіча і журналістаў Паморскага ваяводства Польшчы.
Экспазіцыя падзелена на 3 тэматычныя групы: гісторыя беларуска-польскіх двухбаковых адносін, дзейнасць Генконсульства ў Гданьску, сучасная Беларусь у фотааб’ектыве. Дадаткова на выставе прадстаўлены кнігі і друкаваныя матэрыялы на беларускай мове пра Беларусь, якія паходзяць з фондаў бібліятэкі Гданьскага універсітэта.
Выставу адкрыў Генеральны консул Беларусі ў Гданьску Р.Есін, які падкрэсліў, што галоўнай задачай дыпламатычнай місіі ў паўночна-заходнім рэгіёне Польшчы з’яўляецца абарона правоў і інтарэсаў грамадзян Беларусі, а таксама дзейнасць, накіраваная на развіццё гандлёва-эканамічнага і гуманітарнага супрацоўніцтва паміж Беларуссю і Польшчай. На працягу 15 гадоў былі падпісаны пагадненні аб супрацоўніцтве паміж Магілёўскай вобласцю і Куяўска-Паморскім ваяводствам (2005 год), Гомельскай вобласцю і Любускім ваяводствам (2007 год); усталяваны партнёрскія адносіны паміж гарадамі Ліда і Кашалін, Баранавічы і Гдыня, Мозыр і Хойніцы. Генконсульства разам з беларускай дыяспарай Памор’я і пры падтрымцы мясцовых улад арганізавала шэраг буйных эканамічных і культурных мерапрыемстваў, сярод якіх - першая беларуска-паморская бізнес-сустрэча, выставы М.Шагала і В.Шаранговіча, адкрыццё памятнага знаку Я.Купалу ў Гданьску.
У выступленні рэктара Гданьскага універсітэта А.Цэйновы было адзначана, што з пачатку 1990-х гадоў універсітэт у Гданьску актыўна супрацоўнічае з Гродзенскім дзяржаўным універсітэтам ім.Я.Купалы. Адкрыццё дадзенай выставы ў бібліятэцы Гданьскага універсітэта пашырыць веды выкладчыкаў і студэнтаў пра Беларусь.
На мерапрыемстве прысутнічалі прадстаўнікі рэгіянальных органаў улады Паморскага ваяводства, дэлегацыя горада Вейхерова на чале з Прэзідэнтам горада К.Хільдэбрандтам, дыпламатычны корпус, акрэдытаваны ў Гданьску, выкладчыкі і студэнты, прадстаўнікі беларускай дыяспары, журналісты.
08.02.2008
Навiны Пасольства Беларусі ў Варшаве

Аб прэзентацыі кампаніі “Белнафатхім–Польшча”

Mon, 15 Sep 2008 15:44:10 +0200

28 чэрвеня ў рамах Нацыянальнай выставы Беларусі ў Польшчы пры садзейнічанні Пасольства Беларусі ў Польшчы адбылася прэзентацыя кампаніі “Белнафтахім–Польшча”.
У сваім выступленні Старшыня Праўлення кампаніі “Белнафатхім–Польшча” Аляксандр Суханаў адзначыў, што дадзеная фірма, афіцыйна зарэгістраваная ў Польшчы 15 чэрвеня б.г., плануе сур’ёзна і моцна заявіць аб сабе на польскім рынку ў якасці цэнтра бізнэс-супрацоўніцтва з прадпрыемствамі, якія ўваходзяць у склад канцэрну Белнафтахім.
Старшыня Праўлення выказаў упэўненасць у тым, што дзякуючы з’яўленню на польскім рынку самастойнага гаспадарчага суб’екта са стапрацэнтным беларускім капіталам, заснавальнікамі якога з’яўляюцца вядучыя прадпрыемствы нафтахімічнай галіны, гама і аб’ём беларускага экспарту нафтахімічнай прадукцыі, які ў 2006 годзе склаў каля 450 млн. долараў ЗША будзе далей павялічвацца.
У рамках мерапрыемства сябе прэзентавалі прадпрыемствы, як тыя, што з’яўляюцца заснавальнікамі кампаніі “Белнафтахім–Польшча”, так і якія плануюць пастаўляць сваю прадукцыю праз гэта чарговае звяно тавараправоднай сеткі беларускай прадукцыі ў Польшчу, у тым ліку ААТ “Гродна–Азот”, ААТ “Магілёўхімвалакно”, ААТ “Нафтан”, ААТ “Лідалакафарба” і інш.
Пасля прэзентацыі кіраўніцтва кампаніі “Белнафтахім–Польшча” правяло шэраг двухбаковых перагавораў з патэнцыяльнымі партнёрамі на польскім рынку.
28.06.2007
Навiны Пасольства Беларусі ў Варшаве

Широка дорога в безодню... А назад?

Sat, 23 Aug 2008 17:48:40 +0200

Людство надто безтурботне, і за це йому невдовзі доведеться поплатитися. На нас насувається невідворотне лихо. Власне, це і стало головною темою міжнародного кінофоруму «Екосвіт-2007», який проходив 5—7 червня у Мінську. Кінематографісти, учені, «зелені» намагалися спільно зрозуміти, як достукатися до кожного жителя планети і повідомити йому важливу новину: «Ти в смертельній небезпеці! Завтра може статися катастрофа...»
Країна непрохідних боліт і блакитнооких блондинок
Коли приїздиш у чужі краї, насамперед упадає в око їхня відмінність від рідного. На «Екосвіті-2007» практично з першого дня стало зрозуміло, що екологія — сфера діяльності, у якій Україна порівняно з Білоруссю видається глухою провінцією. Можливо, білоруси так бережно ставляться до охорони навколишнього середовища тому, що почуваються несправедливо скривдженими — на їхній території не будували атомних станцій, а Чорнобильська катастрофа позначилася на них найсуворіше.
Приміром, Франція вся в ядерних станціях. Вона таким чином забезпечила собі енергетичну незалежність і порівняно дешеву електроенергію. І при цьому в неї цілковите благополуччя з радіаційним фоном. А Білорусь, яка не має жодної станції, купує електроенергію в сусідів, постраждала від радіації найбільше від усіх у світі. Ця без’ядерна країна фактично з усіх боків оточена атомними станціями: Рівненською (Україна), Ігналінською (Литва), Смоленською (Росія). Ще на одному кордоні атомну станцію планують побудувати поляки.
Голова білоруської Партії зелених Олександр Сикало — учений, політик, телеведучий — категорично проти ядерної енергетики. Втім, у цьому він нічим не відрізняється від побратимів по ідеології в інших країнах. Проте Олександр Іванович закликає йти ще далі. Він переконаний, що користуватися для одержання енергії нафтою, вугіллям та іншими викопними джерелами палива — фактично «сонячними консервами» Девонського і Юрського періодів — не менше зло, ніж будувати ядерні станції. Адже і вони безбожно нагрівають Землю.
«Люди загинуть від незнання сил природи і невміння управляти ними» — цей вислів було викарбовано на піраміді Хеопса. Наскільки мудрішими ми стали відтоді? Ми, як і раніше, наївно боремося з наслідками, замість того щоб навчитися зважати на причини, і зло ліквідувати в зародку. Християнство подарувало нам раціональний підхід до світу, у результаті народилася наука — джерело нашого нинішнього процвітання, але вона несе в собі і негативне начало, яке може призвести до кінця світу і, звичайно, до кінця самої науки...
На фестивалі в Мінську обмеженість християнської філософії не раз наражалася на критику прибічників неоязичництва. Пушкінський образ старої біля розбитого корита — притча про фінал нашої цивілізації — витав над форумом. Олександр Іванович — не єдиний, хто був упевнений, що для блага людства конче потрібно відмовитися від антропоцентричної орієнтації. Так, християнська цивілізація розвинула раціоналізм, який нібито відкрив нам ворота істини, але нам не судилося увійти в них...
Проте думка про шкідливість нашої віри в те, що людина — вінець творіння, не викликала особливої підтримки у присутніх. А професор філології Н.Фрольцова дуже вишукано захистила невичерпний, на її погляд, потенціал християнства, права й обов’язки людини як вінця творіння і висловила впевненість у тому, що, дотримуючись біблійних моральних принципів, удасться знайти вихід із нинішньої тимчасової, на її погляд, безвиході.
Питання етики, моралі і моральності у нашому світі, який дедалі більше технократизується, викликало хвилю жорстких суперечок на екофорумі. Ніби спускаючи з небес на землю високу тему, хтось із доповідачів попросив присутніх не забувати, що етичні і моральні вимоги майже ніколи не виконувалися людьми, так само, як і христових заповідей ні віруючі, ні церковнослужителі ніколи не дотримувалися ревно й уповні.
«Але сьогодні ситуація докорінно змінилася, — поставив крапку в дискусії О.Сикало. — Вимоги екологічної моралі в нашому світі не побажання — це імператив. Це вже вимога: зроби так і лише так, інакше і ти, і ми всі загинемо!»...
Будемо прочищати вулкани і просапувати баобаби
Білоруси з гордістю кажуть про те, що в одних народів є море, в інших — чудові гори, а в них національне багатство — болота, які разом із лісами слугують легенями всієї Європи. Проте щось незрозуміле коїться сьогодні з предметом їхньої гордості.
У Березинському біосферному заповіднику, куди нас повезли на екскурсію, довелося ходити дерев’яною кладкою, прокладеною по глибокій і небезпечній драговині. Нам розповідали про те, як у цих непрохідних болотах під час війни ховалися партизани, саме тут ховають від мисливців свої виводки вовки і ведмеді... Під час цієї розповіді семирічний хлопчик зіскочив із прокладеної доріжки і почав... бігати по «драговині». Проте при цьому навіть не намочив ніг.
Уже стало фактом — останніми роками багато боліт у Білорусі висихають: чи то на них так діє зміна клімату, чи то дається взнаки політика освоєння боліт для сільськогосподарських потреб, яку широко проводили тут колись. Тепер у республіці всерйоз говорять про те, щоб знову почати їх заболочувати. Інакше буде біда...
Маленький принц Антуана де Сент-Екзюпері займався тим, що прочищав вулкани і просапував баобаби на своїй крихітній планеті. На «Екосвіті-2007» багато говорилося про потребу прополювання існуючої системи освіти, зокрема екологічної. Річ у тім, що сучасна система народилася триста років тому і була призначена для навчання людини, сферою діяльності якої було переважно ремісництво і сільське господарство. Набуття певної суми знань дозволяло в ті часи продуктивніше робити свою справу.
Нині ситуація докорінно змінилася, і нам слід змінювати нашу систему освіти, оскільки ми випускаємо «інвалідів», не спроможних адекватно реагувати на виклики життя. Почастішали випадки нервових зривів через надмірне психологічне навантаження, тиск на незміцнілий інтелект величезної кількості непотрібних знань, які завантажуються у свідомість дитини. Була висловлена ідея — нам треба, насамперед, навчити людину легко орієнтуватися в морі інформації і швидко вибирати з Інтернету необхідне. На думку деяких доповідачів, наш «процесор» у голові не витримує обсягу інформації, яку виробляє людство, і слід навчити того, хто вступає в життя, працювати в інтерактивному режимі в міру надходження інформації. Тому весь зміст освіти має зводитися до постановки завдання і пошуку інформаційного поля, у якому воно вирішується.
Мовляв, решта — знущання над учнями. Ми занурюємо дітей в океан непотрібної інформації. А де знадобиться, приміром, знання про дводольні рослини? За всієї поваги до біології, яку користь ця інформація може принести в конкретній діяльності людей? А якщо це знання і знадобиться, то його недостатньо для вирішення конкретного біологічного завдання.
Прибічники традиційних освітніх цінностей заперечили: мовляв, такий «інтернетний» шлях освіти призведе до того, що ми виховаємо своєрідних Фігаро, які хвацько носитимуться по Мережі, але при цьому будуть позбавлені креативності і глибини...
Утім, заперечення не зняло самої проблеми. А її дуже точно узагальнив відомий свого часу учений В.Кордюм, зазначивши, що зміни в навколишньому світі наростають із швидкістю, яка перевищує спроможність людини виробити адекватне рішення. Як знайти вихід з цієї безвиході?
Невже єдиний реальний вихід той, який описаний фантастами, — приєднати мозок людини до грандіозної обчислювальної машини? Тоді такі кіборги з нашого майбутнього стануть адекватними світу, до якого ми стрімко наближаємося. Але де кінчається природна людина і починається робот, з’єднаний з органічною тканиною? — запитував Станіслав Лем майже півстоліття тому...
Не всі глухарі в лісі — тетері
Гостра дискусія на «Екосвіті-2007» мимоволі змушувала порівнювати те, що відбувається у Білорусі з тим, які справи з екологією в нашій країні. В Україні Міністерство охорони навколишнього середовища в різні роки очолювали представники партій майже всіх політичних напрямів і забарвлень: від Партії зелених і Народної партії до Партії регіонів. Вони різко відрізнялися одне від одного лише тим, що одні у перший робочий день демонстративно приїжджали в міністерство на велосипеді чи в метро, другі — на «Мерседесі» або «Лексусі». Проте їхні реальні справи, незважаючи на строкатий політичний спектр, мало чим різнилися. Мабуть, єдине, що їх об’єднувало — усім цим діячам якось удавалося цілком проігнорувати гуманітарну складову екологічної діяльності.
Про масштаби природоохоронної діяльності у Білорусії переконливо свідчать цифри — вісім відсотків її території під охороною. Для довідки: в Україні охороняється лише близько чотирьох відсотків земель. Білоруси часто з теплотою згадують академіка Андрія Сахарова, котрий мріяв половину землі віддати природі. Тоді, може, ми могли б сподіватися на її милість. У республіці вірять, що цю мрію рано чи пізно вдасться здійснити.
При цьому неважко помітити, що в Білорусі з державними грошима на екологічні потреби вочевидь не густо, як очевидно і те, що їх на вітер тут не викидають. Можливо, тому білоруські екологи, які реально ведуть природоохоронну діяльність, видаються крезами порівняно з українськими. В усьому відчувається система. До речі, проведення «Екосвіту» — щорічного екологічного фестивалю — один з її елементів.
Фестиваль справляє враження добре продуманого заходу, у котрому вдало поєднані як оцінка телевізійних і кінофільмів, так і серйозне обговорення професіоналами шляхів розвитку природоохоронної роботи. Окремо хотілося б відзначити дві обставини: по-перше, до складу кіножурі входять незалежні професіонали з різних країн. Тому господарів фестивалю не можна звинуватити в якійсь упередженості або бажанні виділити своїх режисерів. Не менш важливо й те, що серед учених, бюрократів, політиків, запрошених із доповідями, не було «весільних генералів». Тому їм, як правило, було що сказати аудиторії, і обговорення (у якому ніхто не торкався політичних питань) було гострим і діловим.
Показово, що у білорусів, які не здобули головних призів на власному фестивалі, проте, була дуже насичена, різноманітна і високоякісна теле- і кінопрограма. Місцева документалістика давно вирізняється високим рівнем, і не дивно, що її екологічний напрям відповідає високим сучасним стандартам. І це не випадково — на екологічному напрямі працюють дуже яскраві філософи, викладачі, учені. Об’єднання інтелектуалів допомагає розібратися в принципових питаннях усім. Так, режисерам легше знайти драматургію для своїх фільмів, журналістам — зрозуміти ключові проблеми, на які варто звернути увагу суспільства, і навіть бюрократам — прийняти правильне рішення. Ой, як не вистачає такого об’єднання українським екологам!..
«Жаби на дорогах»
Не дивно, що маленька Білорусь може похвалитися зірками першої величини в жанрі екологічної прози, журналістики, документального кіно. Не можна не відзначити письменницю Ольгу Короткевич — автора чудових екологічних казок. Спочатку вони народилися як колискові, які Ольга читала своїм дітям (їх у неї троє). Потім діти виросли, і письменниця почала розповідати їх по радіо, телебаченню, розповсюджувати на дисках для дітей своєї країни. Незабаром її творчість оцінили і в Росії. Чому б не перекласти ці казки українською мовою?..
Як працюють із дітьми в Білорусі — окрема розмова. Їхні малюнки і твори на екологічні теми стали предметом для створення фільмів, конкурсів, телевізійних передач. Причому до цієї роботи білоруси залучають і громадські організації інших країн. Приміром, разом із французькою асоціацією «Спадщина без кордонів» вони влаштували конкурс дитячих малюнків. Його переможці поїдуть до Франції, де їм вручать спеціальні призи. На підставі цих робіт створено зворушливий фільм «Розкажи мені, хмарино». У Франції незабаром буде видано книжку з малюнками і текстами білоруських дітей.
Прикладом безпосереднього впливу кіно на екологічну свідомість у республіці можна вважати білоруський фільм «Жаби на дорогах». Здавалося б, нехитрий сюжет — у ньому показано, скільки жаб навесні гине на дорогах, намагаючись повернутися в рідні озера. Але великий резонанс, викликаний фільмом у суспільстві, змусив шляховиків побудувати прохід для жаб під шосе. Тепер рептилії можуть перебиратися до себе додому під дорогою без ризику для життя...
«Мало!» — кажуть білоруські екологи. А чи зроблено бодай щось подібне у нас, в Україні? — хочеться запитати. Відповідь одна: узагалі нічого. У нас немає ані жодного настільки ж гострого фільму, ані реакції наших бюрократів на виступи громадськості. І в цьому провина насамперед наших «зелених». Список претензій до них можна продовжувати. Достатньо пригадати, що вони не створили навіть громадської організації (про яку стільки говорилося на всіх нарадах!) для сертифікації екологічно чистих харчових продуктів на фермах. Це, як і багато інших конкретних справ, виявилося непідйомним для них...
Дуже показово, що саме в Білорусі недавно зійшла зірка кінематографіста Ігоря Бишнєва, котрий працює виключно у сфері екологічного фільму. Про нього тут багато говорять і не даремно! За професією Ігор біолог, кандидат наук. Живе в біосферному заповіднику, де знімає тварин, природу. До речі, це дуже характерно для білорусів — їхні творчі люди вийшли з «вежі зі слонячої кістки», настільки характерної для кінодіячів інших країн, і буквально пішли в народ. Оля Короткевич також повідомила мені, що переїжджає з Мінська жити і працювати в заповідник.
Не хочу сказати, що в мене створилося враження, ніби білоруські екологи купаються в розкоші. І тут дуже багато робиться на самому ентузіазмі. Достатньо зазначити, що коли у західних кінематографістів, які знімають екологічні фільми або фільми про природу, у розпорядженні чудова апаратура, достатньо коштів на експедиції, які їм забезпечують такі багаті і фахові телевізійні канали, як Бі-бі-сі або Дискавері, то Ігор Бишнєв змушений задовольнятися допотопною камерою і перейматися масою інших справ, аби буквально по крихтах зібрати кошти для чергової експедиції. Зрозуміло, змагатися із західними колегами за право показу на світовому телеекрані своєї продукції в таких умовах складно.
Приміром, нещодавно у пресі повідомлялося про двох бездоглядних ведмежат, яких німецькі кінематографісти перевезли з України в Білорусь. Там вони поселили їх у заповідник і кілька місяців вели кіноспостереження за тваринними, зняли при цьому чудовий фільм, який виправдав усі витрати.
Це прекрасний матеріал, про який може лише мріяти кінематографіст. Але для того аби усе це організувати, потрібні чималі кошти. Особливість мінливої натури у кінематографі така, що дістати гроші на зйомку треба швидко. Поки навіть найталановитіші і найпрославленіші українські і білоруські режисери можуть про це лише мріяти. Тому така чудова натура переходить до рук багатших і тому оперативніших західних колег.
Чому «Філіпп Морріс» завжди виграє у МОЗ
Коли дивишся якусь хитромудру рекламу, наприклад рекламу сигарет «Філіпп Морріс», виникає ще одне запитання. Компанія, здавалося б, чесно друкує великими літерами грізне попередження Міністерства охорони здоров’я тим, хто курить. А над текстовою страшилкою бачимо бравих ковбоїв у безмежних преріях... І рука підлітка, котрий побачив таку рекламу, сама тягнеться до сигарети.
Творці цього «продукту» дуже добре знають, що роблять, — вони торкаються найбільш романтичних струн душі людей (надто молодих). І, виявляється, естетично точно продумана і професіонально виконана картинка діє набагато сильніше, ніж формальне попередження про шкоду для здоров’я!
Саме час запитати: чи не потрапляють і творці екологічних творів у пастку, яку так грамотно розставила відома фірма? Алармістські екофільми, статті, передачі, побудовані на подіях, які лякають, найчастіше викликають роздратування і бажання переключити програму. У світі і так надміру «жерсті», як каже молодь. Вона намагається скинути це нав’язливе інформаційне ярмо і шукає способи розслабитися, які часом так шокують дорослих.
На підтвердження цього в Мінську навіть наводили яскравий приклад із так званим постчорнобильським синдромом у дітей до п’ятирічного віку. Білоруські психологи виявили в них затримку з мовленням — деякі чорнобильські діти мовчать до 4—5 років. А потім починають чітко, майже механічно вимовляти цілі фрази. Вчені пояснюють цей синдром негативною інформацією, яка звалюється на них із дитинства — їх надто часто лякають радіацією. На фестивалі багато режисерів і журналістів говорили про те, що екологічну продукцію треба робити менш агресивною, у ній потрібно збільшити естетичну компоненту...
P. S. Після знайомства з усім тим, що робиться у сфері гуманітарних програм у Білорусі, мимоволі виникає запитання: куди йдуть кошти Міністерства охорони навколишнього середовища України, якщо вони не витрачаються на екологічні фільми, якщо в Україні досі немає популярної екологічної телевізійної передачі, не видаються книжки, не підтримується систематична робота з дітьми? І, до речі, усе це відбувається в країні, яка зовсім недавно знімала найкращі у світі фільми про тварин, що здобували Гран-прі на усіх фестивалях. Пора запитати: чи збирається міністерство внести до свого фінансового плану бодай з наступного року оплату гуманітарної складової?..
Автори: Олександр РОЖЕН, Пилип РОЖЕН
Дзеркало тижня, № 24 (653) 23 — 29 червня 2007 http://www.dt.ua/3000/3320/59690/

Широка дорога в безодню... А назад?

Sat, 23 Aug 2008 17:48:20 +0200

Широка дорога в безодню... А назад?

Sat, 23 Aug 2008 17:48:10 +0200

Беларусь — балтыйская дзяржава. Ды Украіна таксама

Wed, 14 May 2008 16:38:52 +0200

Балтыйскі рэгіён з’яўляецца адным з найбольш развітых ды адначасова дынамічных куткоў свету. У ім знаходзяцца такія краіны — усясветныя лідэры па ўзроўню цывілізацыйнага развіцця — як Нямеччына, Нарвегія, Швецыя, Данія ці Фінляндыя. Аднак мы рэдка ўсведамляем сабе, што інтэгральным элементам гэтай супольнасці з’яўляюцца таксама Падляшша ды Беларусь. А гэты факт адкрывае шматлікія перспектывы, якіх выкарыстанне залежыць таксама ад нас саміх.
Дакладныя межы Балтыйскага рэгіёна вызначыць немагчыма. Аднак шведскія даследчыкі лічаць, што вырашальным з’яўляецца геаграфічны крытэрый, а менавіта тэрыторыя басейна Балтыйскага мора. Цікава, што гэты чыннік павязаны таксама з гістарычным, таму што суднаходныя рэкі працягам гісторыі служылі сродкамі сувязі ды аб’ядноўвалі жыхароў розных бакоў мора. Суднаходныя шляхі Віслы, Нёмана ды Заходняй Дзвіны разам з балтыйскімі партамі ў вусцях гэтых рэк істотна паўплывалі на эканамічную гісторыю Польшчы, Кіеўскай Русі ды Вялікага княства Літоўскага. Як важным для Рэчы Паспалітай быў экспарт збожжа Віслай, з перагрузкай яго ў партах Гданьска ды Эльбланга, не трэба нават нагадваць.
Станоўчы ўплыў Балтыкі асабліва моцна адчула старажытная Беларусь — не зважаючы на тое, што яна ніколі не мела марскога характару. Аднак менавіта праз тэрыторыю сучаснай Беларусі пралягаў славуты суднаходна-сухапутны шлях „з вараг у грэкі”, які быў прататыпам пазнейшых ідэй балта-чарнаморскай супольнасці. Агульнавядома, што істотную ролю ў пачатках фармавання Кіеўскай Русі адыгралі вікінгі, якія прыбылі сюды з другога боку Балтыкі. Пазней у самым цэнтры падзей, якімі жыў Балтыйскі рэгіён, апынулася таксама Вялікае княства Літоўскае. Змаганне з тэўтонцамі, шведска-польскія ды шведска-расійскія сутычкі за дамінаванне на паўднёва-ўсходнім пабярэжжы Балтыкі, за кантроль над партамі ды рэчнымі шляхамі — усё гэта пакінула выразны адбітак у жыцці ды далейшай гісторыі беларускага народа.
Аналізуючы гісторыю ды сучасную геапалітыку, можна зрабіць даволі неспадзяваную выснову: Беларусь была ды застаецца ключавым элементам паўднёва-ўсходнебалтыйскай мазаікі, хаця ніколі не межавала яна з балтыйскім берагам ды не ўсведамляла сябе марской дзяржавай. Адкуль такое меркаванне-
Адказу на гэтае пытанне трэба шукаць у памежным характары Беларусі, якая адначасова належыць да Балтыйскага ды Чарнаморскага свету, да Усходу ды Захаду, Поўначы ды Поўдня. Праз тэрыторыю Беларусі праходзіць галоўны еўрапейскі вададзел, які адначасова з’яўляецца мяжою паміж двума вялікімі ды стратэгічна важнымі рэгіёнамі: Балтыйска-Атлантычным ды Чарнаморска-Міжземнаморскім. Што асаблівае — іначай чымсьці на недаступным карпацкім адрэзку гэтай гідраграфічнай мяжы, яе беларускі адрэзак ёсць нявострым, што ў ваенны час спрыяе захапленню чужымі войскамі, а ў час міру — развіццю транспарту ды гандлю. У раннім сярэднявеччы вікінгі вельмі лёгка пераадолелі гэты вададзел менавіта на тэрыторыі Беларусі ды паплылі сваімі суднамі на Дняпро, да Кіева ды далей на Чорнае мора. Гэты балта-чарнаморскі шлях стаў адной з важнейшых транспартных магістралей тагачаснай Еўропы, а тэрыторыя сучаснай Беларусі знаходзілася дакладна пасярэдзіне балта-чарнаморскага „воднага гасцінца”.
У новых часах балта-чарнаморскія сувязі падтрымліваліся будаўніцтвам суднаходных каналаў, якія з’ядналі Прыпяць з Бугам ды Нёманам. Гэты шлях сарвала Чарнобыльская катастрофа, рачны транспарт значна страціў сваё значэнне, аднак гэта ніяк не зменшыла стратэгічнага значэння Беларусі ў Балтыйскім рэгіёне. Наадварот: месца рэк занялі аўтастрады, чыгунка ды нафта-газавыя трубы. Цяперашняя Беларусь з’ўляецца ключом да энергетычнай незалежнасці ды бяспекі ўсяго Балтыйскага рэгіёна. Гэта цудоўна разумеюць дзяржаўныя кіраўнікі ў Мінску, аднак яны не выкарыстоўваюць гэтых геапалітычных магчымасцей на карысць беларусаў.
Аднак у новых часах рэкі зноў сталі адыграваць вызначальную ролю ў фармаванні балтыйскай супольнасці. Праўда, змяніліся прыярытэты. Цяпер рачная сістэма Беларусі зноў стала стратэгічна важнай для скандынаваў, аднак не з пункту гледжання камунікацый, але... аховы асяроддзя.
Усё гэта мае сваю прычыну ў... катастрафічным стане экалогіі Балтыйскага мора. Як бы мы не хацелі пра гэта думаць, дык Польшча і Беларусь значна „паспрыялі” ў давядзенні нашага унікальнага мора да мяжы экалагічнай катастрофы.
Яшчэ да 60-х гадоў мінулага стагоддзя панавала меркаванне, што мора ды акіяны настолькі бязмежныя, што яны могуць змясціць усе колькасці забруджанняў. Нават дзеячы экалагічных рухаў уважалі, што найлепшы спосаб, каб пазбыцца шкадлівага смецця — гэта затапіць яго ў моры. Такім чынам, напрыклад, міжнародная супольнасць „дала дабро” на захаванне ў глыбінях Балтыкі вялікай колькасці хімічнай зброі з часоў ІІ сусветнай вайны, не думаючы пра катастрафічныя вынікі такога недальнабачнага дзеяння. А прапагандуючы „поспехі” індустрыялізацыі ды калектывізацыі, савецкім ды польскім камуністам нават на думку не прыйшло падумаць пра экалагічныя паслядоўнасці гэтых працэсаў. Шкадлівыя рэчывы ды біягены не толькі атруцілі нацыянальную каштоўнасць беларусаў — Нёман, але праз ягонае пасярэдніцтва сталі паступова знішчаць уразлівыя экасістэмы Балтыйскага мора.
Зразумела, што для беларускага народа, які не атаясамлівае сябе з Балтыкай, гэтая праблема — далёка не першачарговая. Аднак больш здзіўляе тое, што станам асяроддзя Балтыйскага мора зусім не пераймаецца таксама большасць жыхароў прыбалтыйскіх абласцей Расіі. Расіяне дагэтуль працягваюць выкарыстоўваць шкадлівыя тэхналогіі, а вадкія адыходы Калінінграда ды Пецярбурга без ніякай ачысткі трапляюць у мора. І хаця Расія прыняла шматлікія абавязкі па ахове балтыйскага асяроддзя, што выплываюць, напрыклад, з удзелу ў Хельсінскай канвенцыі (ГЕЛКОМ), то расійскія ўлады нават не думаюць іх выконваць. Вось, савецкая звычка паказаць партнёрам па арганізацыях балтыйскай супольнасці (напрыклад ГЕЛКОМ), што „мядзведзь” не мусіць зважаць на ніякія канвенцыі ды дамоўленасці.
Дык Балтыку ўсё-такі ахоўваць трэба, а дзеля таго неабходна значна зменшыць крыніцы забруджанняў, якія трапляюць у мора цераз рэкі. Менавіта таму ўразлівыя да праблемаў аховы асяроддзя скандынавы выдзяляюць суседзям з другога боку мора немалыя грошы на дапамогу ў рэалізацыі экалагічных праектаў.
Сярод краін паўднёва-ўсходнебалтыйскага рэгіёна Польшча, Літва, Латвія ды Эстонія дасягнулі ўжо істотнага прагрэсу ў параўнанні са становішчам з канца 1980-х гадоў. Вялікую ролю адыгралі ў гэтым еўрапейскія датацыі, якія паплылі ў гэтыя краіны шырокім ручаём. Дык пазбаўленыя еўрасаюзнай падтрымкі беларуская, украінская ды расійская часці басейна Балтыкі надалей застаюцца зонай экалагічнай пагрозы. Тут няма сартавальнага збору смецця, фільтрацыйных палёў для сцёкаў, а пра сучасныя „чыстыя” тэхналогіі вытворчасці ды праэкалагічную падатковую сістэму мала хто яшчэ думае.
Дык Еўрасаюз ды ягоныя фонды — гэта яшчэ не ўсё. Праэкалагічныя скандынавы маюць карысны вопыт ды вольныя сродкі, якімі радыя падзяліцца з расіянамі, беларусамі ды ўкраінцамі дзеля змены гэтага становішча. Што здзіўляе — расіяне неахвотна рэалізуюць экалагічныя праекты нават тады, калі большасць коштаў фінансуюць фонды урадаў Швецыі, Даніі, Нарвегіі ды Фінляндыі. Ды на гэтай расійскай абыякавасці хочуць скарыстаць украінцы, якія ўплываюць на стан балтыйскага асяроддзя цераз рэкі Заходні Буг ды Сан. Праявай гэтага з’яўляецца, між іншым, ініцыятыва „Балтыйская Украіна” (інфармацыя пра яе даступная на партале www.baltic-ukraine.com). У яе выніку ўкраінскі ўрад запачаткаваў нават працэдуру далучення дзяржавы да Балтыйскай (Хельсінскай) канвенцыі. Украінцы не крыюцца з тым, што экалагічнае супрацоўніцтва — гэта для іх цудоўны спосаб далучыцца да перспектыўнай балтыйскай супольнасці, дзе варта прысутнічаць хаця б з за таго, што там вырашаюцца нацыянальныя інтарэсы Кіева (ды Мінска). Выкарыстанне ўдзелу ў структурах
балтыйскага супрацоўніцтва да блакавання будаўніцтва паўночнаеўрапейскага газаправода — гэта толькі адзін прыклад геапалітычных карысцей з прыналежнасці да рэгіёна Балтыкі.
Тым часам Беларусь мае значна большыя падставы называць сябе балтыйскай дзяржавай, чымсьці Украіна. Ды супрацоўніцтва са скандынавамі ды прыбалтамі — спрыяльнае нават для лукашэнкаўскай улады. Варта адзначыць, што марскім портам Беларусі з’яўляецца менавіта еўрапейская Клайпеда, а зусім не расійскі Калінінград. А прэзідэнт Лукашэнка таксама рады быў бы не дапусціць да будаўніцтва расійска-нямецкай трубы. У цяперашніх цяжкіх палітычных умовах у Беларусі ўсё-такі працуюць скандынаўскія экалагічныя праграмы, Беларусь бярэ актыўны ўдзел у працы міжнароднага Балтыйскага універсітэта ды рэалізуе крыху супольных беларуска-балтыйскіх экалагічных праектаў. Хаця, зразумела, хацелася б, каб гэтае супрацоўніцтва было больш развітым.
Таму падставы для развіцця балтыйскага накірунку беларускай замежнай палітыкі існуюць, хаця нават Украіна становіцца на гэтым полі больш актыўнай. Ці ў такой сітуацыі „Балтыйская Украіна” стане дарожным указальнікам таксама і для Беларусі- Час пакажа.
Куба ЛОГІНАЎ, Аўтар з’яўляецца каардынатарам праграмы „Балтыйская Украіна” (www.baltic-ukraine.com)
pahonia.org